Почетак » Sahranjivanje kod mrava, pčela i termita

Sahranjivanje kod mrava, pčela i termita

Čovek nije jedino biće koje sahranjuje svoje mrtve. To isto čine mravi, pčele i termiti.

Navedeni insekti su socijalna bića, žive u gusto naseljenim društvima koja su izložena patogenima i uklanjanje uginulih jedinki je jedan vid preventivne medicine.

Mravi

Radnici su zaposleni i kao grobari u zrelim mravljim kolonijama. Mrtve nose do deponije za otpad koja može biti udaljena od gnezda ili ih prenose u specijalnu komoru u samom gnezdu. Neke vrste mrava, uginule  zakopavaju. Ako je kolonija mlada i nema oformljenih radnika, sama kraljica može da preuzme ulogu grobara.

Pčele

U pčelinjim društvima, obolele ili uginule jedinke se brzo odstranjuju. Pčela grobar prvo dodirne uginulu jedinku svojim antenama i zatim je uhvati za ekstremitete svojom vilicom i izbaci iz košnice.

Uginule jedinke se odstranjuju iz košnice pre nego ostali otpad. Pokazano je takođe da se brže izbace  jedinke koje su uginule jedan sat ranije nego one koje su skorije uginule. Ulogu grobara vrši mala grupa specijalizovanih pčela radilica srednje starosne dobi. Ova grupa pčela grobara pripada posebnoj grupi i čini svega 1-2% ukupne populačije pčelinjeg društva. 

Termiti 

Dok većina društvenih insekata svoje uginule jedinke uklanja iz gnezda, termiti svoje uginulem ukopavaju u samom gnezdu. Kao i kod drugih društvenih insekata, zahvaljujući hemijskim signalima koji se ispuštaju iz uginule jedinke, termiti brzo uoče da ih je napustio član njihove kolonije. Vrsta istočnog podzemnog  termita (Reticulitermes flavipes), reaguje na leš u roku od nekoliko minuta od uginuća. Kao i u slučaju pčela, termit-grobar će leš prvo da dodirne svojim antenama pre nego što ga uhvati za ekstremitete svojom vilicom. Ova vrsta termita različito reaguje ako je leš poreklom iz sopstvene kolonije a drugačije ako je to uljez srodne vrste. Ako je leš poreklom iz sopstvee kolonije ili uljez ali iste vrste, on se uvlači u specijalnu komoru koja služi kao ostava za hranu gde se vrši reciklaža hranljivih materija ali i iz higijenskih razloga. Ako je međutim u pitanju uginula jedinka druge vrste kao što je tamni jugoistočni podzemni termit (Reticulitermes virginicus), radnici termiti sahrane leš izvan kolonije i to pod budnim okom  termita ratnika. Prilikom ukopavanja ovog uljeza druge vrste, broj radnika grobara je deset puta veći nego kada se obrađuje leš člana sopstvene kolonije. Pokazano je da je ova predostrožnost koja iziskuje dodatno vreme, rad i energiju prilikom ukopavanja uljeza druge vrste sasvim opravdana, pošto se time sprečava eventualna zaraza spoljašnjim patogenima.

Izvor: Queen Ants and Other Insects Bury Their Dead—Here’s Why

Even the royals of the insect world will become undertakers to protect their colonies. Autor, Allie Wilkinson, Oktobar 12. 2017.

 

Sastavio:

dr Miroslav Demajo

Beograd, 06.01.2021.